Sklep internetowy a BDO i PPWR: wpis do BDO i opakowania wysyłkowe
Stan prawny sprawdzony: 01.10.2026, źródła na dole strony
Sam fakt, że prowadzisz sklep internetowy, nie jest w ustawie o odpadach podstawą wpisu do BDO, czyli Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Decyduje rodzaj działalności, m.in. wprowadzanie produktów w opakowaniach (art. 50 ust. 1), a wpis trzeba uzyskać „przed rozpoczęciem działalności”.[1] Według rządowego portalu biznes.gov.pl (informacja, nie przepis) obowiązek wpisu mają m.in. sklepy, które same pakują swoje towary.[2] Wpis, ewidencja i sprawozdanie wynikają dziś z polskich ustaw.[1][3][4] Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR) „stosuje się od dnia 12 sierpnia 2026 r.”, ale wymogi, które dotyczą także wysyłki zamówień (etykieta, pusta przestrzeń, ponowne użycie), mają późniejsze terminy.[5][6][7][8]
Ten tekst wyjaśnia przepisy i pokazuje przykład na zmyślonych danych. Nie jest poradą prawną i nie rozstrzyga, jakie obowiązki ma Twoja firma. W razie wątpliwości zapytaj urząd marszałkowski właściwy dla siedziby lub miejsca zamieszkania przedsiębiorcy albo doradcę.
Czy sklep internetowy musi mieć BDO: od czego zależy wpis
Wpis do BDO to wpis do rejestru, który prowadzi marszałek województwa; rejestr „stanowi integralną część Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami”.[9] Podstawy wpisu na wniosek wylicza art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach; sprzedaży przez internet nie ma wśród nich jako osobnej podstawy.[1] Wprowadzający produkty w opakowaniach „podlega, w zakresie tej działalności, wpisowi do rejestru” (art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).[10]
| Jeśli sklep… | Przepis | Więcej |
|---|---|---|
| wprowadza do obrotu produkty w opakowaniach | u.o. art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. f[1]; u.g.o. art. 10 ust. 1 pkt 5[10] | następna część tej strony |
| wprowadza opakowania, np. sprowadza z zagranicy puste opakowania | u.o. art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e[1]; u.g.o. art. 8 pkt 22 i art. 10 ust. 1 pkt 4[11][10] | kto jest kim w typowych sytuacjach sklepu |
| wysyła produkty w opakowaniach klientom w innym państwie UE (wewnątrzwspólnotowa dostawa) | u.o. art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. b[1]; u.g.o. art. 8 pkt 18 i art. 10 ust. 1 pkt 2[11][10] | tabela modeli sprzedaży niżej |
| prowadzi jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której oferuje torby na zakupy z tworzywa objęte opłatą recyklingową | u.o. art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. g[1] | — |
| wprowadza sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie lub akumulatory, oleje smarowe lub opony | u.o. art. 50 ust. 1 pkt 3 lit. a, pkt 4 lit. a i pkt 1 lit. a[1]; oleje i opony wymienia strona informacyjna BDO[12] | inne ustawy, poza tą stroną |
| wytwarza odpady, dla których musi prowadzić ewidencję odpadów | u.o. art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e[1]; wyjątki według strony BDO: rozporządzenie z 5 listopada 2024 r. o odpadach, dla których nie ma obowiązku ewidencji[13] | ewidencja odpadów (karty przekazania odpadów, KPO, i karty ewidencji odpadów, KEO) to inny obowiązek; ppwrly jej nie prowadzi |
Wpisu dokonuje marszałek województwa „właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę podmiotu”.[9] Art. 50 ust. 2 i 3:
„2. Przed rozpoczęciem działalności w zakresie, o którym mowa w ust. 1, podmiot jest obowiązany uzyskać wpis do rejestru. 3. Działalność w zakresie, o którym mowa w ust. 1, może prowadzić wyłącznie podmiot wpisany do rejestru”.[1]
Art. 51 ust. 2 wymienia, kto wpisowi nie podlega, np. „transportujący wytworzone przez siebie odpady”. Wprowadzających produkty w opakowaniach na tej liście nie ma.[14]
Wpis wprowadzających do obrotu produkty w opakowaniach „podlega opłacie rejestrowej”, a opłatę roczną płaci się „w terminie do końca lutego każdego roku”.[15] Stawki obu opłat: dla „mikroprzedsiębiorców – wynosi 200,00 zł”, dla „przedsiębiorców innych niż mikroprzedsiębiorcy – wynosi 800,00 zł” (sprawdzone 01.10.2026).[16] Więcej: ile kosztuje wpis do BDO i czym jest rejestr producentów.
Wniosek składa się „przy użyciu rejestrowego formularza elektronicznego”.[17]
| Krok | Co zrobić |
|---|---|
| 1 | Wejdź na stronę Rejestru BDO i zaloguj się, np. Profilem Zaufanym albo e-dowodem.[18] |
| 2 | W menu wybierz Wnioski, potem Nowy wniosek i Nowy wniosek rejestrowy. Wypełnij dział, który dotyczy Twojej działalności, i dołącz kopię dowodu uiszczenia opłaty rejestrowej, jeśli musisz ją zapłacić.[18] |
| 3 | Marszałek dokonuje wpisu, gdy wniosek nie ma braków formalnych, „niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku” (art. 53 ust. 1).[17] |
| 4 | Zmianę danych we wpisie zgłaszasz formularzem aktualizacyjnym „w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana” (art. 59 ust. 1).[17] |
Kiedy sklep jest wprowadzającym produkty w opakowaniach
Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (dalej: ustawa opakowaniowa) definiuje wprowadzającego produkty w opakowaniach jako przedsiębiorcę „wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania do obrotu produktów w opakowaniach, w szczególności” (art. 8 pkt 23). Lit. b wymienia przedsiębiorcę „pakującego produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę i wprowadzającego je do obrotu”. Lit. a dotyczy m.in. marki własnej z produkcją zleconą, a lit. c sklepów pakujących produkty na miejscu, o powierzchni sprzedaży „powyżej 500 m²” albo kilku o łącznej powierzchni „powyżej 5000 m²”.[19] Pełne brzmienie: kto jest kim w przepisach o opakowaniach. Czy Twój sklep mieści się w definicji, ta strona nie rozstrzyga.
Wprowadzenie do obrotu to „odpłatne albo nieodpłatne udostępnienie opakowań lub produktów w opakowaniach po raz pierwszy na terytorium kraju w celu używania lub dystrybucji”, a także m.in. import (przywóz spoza UE) i wewnątrzwspólnotowe nabycie (przywóz z innego państwa UE) produktów w opakowaniach (pkt 24, 6 i 20).[20][11]
Co o sklepach internetowych pisze portal biznes.gov.pl
Rządowy portal biznes.gov.pl opisuje sklepy w artykule Jak prowadzić handel przez internet (informacja portalu, nie przepis; portal odsyła do urzędów marszałkowskich). Według portalu wpis zależy od asortymentu i sposobu działania. Co do zasady nie potrzebują go sklepy z produktami niematerialnymi (np. aplikacje, audiobooki), sklepy, w imieniu których towary wysyła firma kurierska, i te, których towary trafiają do klienta bezpośrednio od producenta. Wpis mają mieć m.in. sklepy, które same pakują swoje towary; według portalu taki sklep jest traktowany jako wprowadzający opakowania lub produkty w opakowaniach. Portal nie wyjaśnia, czym sklep, za który towary wysyła firma kurierska, różni się od sklepu, który sam pakuje paczkę i nadaje ją kurierem.[2]
| Model (zmyślony) | Ustawa opakowaniowa: przeczytaj | PPWR i wytyczne Komisji: przeczytaj | Czego ta strona nie rozstrzyga |
|---|---|---|---|
| sklep sam pakuje zamówienia w kartony wysyłkowe, np. towar kupiony w polskiej hurtowni | kto pakuje (pkt 23 lit. b) i kto udostępnia produkt „po raz pierwszy na terytorium kraju” (pkt 24)[19][20]; portal biznes.gov.pl: sklep, który sam pakuje towary, jest traktowany jako wprowadzający (tekst wyżej)[2] | kto jest producentem kartonu (sekcja o PPWR niżej)[21][22] | czy pakowanie w karton wysyłkowy czyni sklep wprowadzającym i czy karton wlicza się do masy opakowań w ewidencji |
| marka własna, import spoza UE, odsprzedaż z polskiej hurtowni, wysyłka do klientów w innym państwie UE | art. 8 pkt 23 i 24; przy wysyłce za granicę pkt 18 i art. 6 ust. 1[19][20][11][23] | art. 3 ust. 1 pkt 13, 15, 17 i 18[24] | te sytuacje omawia hasło kto jest kim w typowych sytuacjach sklepu |
| dropshipping: klient zamawia w sklepie, a hurtownia lub producent pakuje i wysyła mu towar | kto pakuje (pkt 23 lit. b) i kto udostępnia produkt „po raz pierwszy na terytorium kraju” (pkt 24)[19][20]; portal biznes.gov.pl pisze o wysyłce bezpośrednio od producenta, o hurtowniach nie pisze (tekst wyżej)[2] | kto udostępnia po raz pierwszy (art. 3 ust. 1 pkt 15; lit. d, gdy towar wysyła klientowi firma z innego państwa)[24]; wytyczne: przy sprzedaży przez internet udostępnieniem w państwie klienta jest „oferowanie tego produktu bezpośrednio użytkownikowi końcowemu”[21] | kto w tym łańcuchu jest wprowadzającym i producentem; słowa dropshipping nie znaleźliśmy w ustawach, w PPWR, w wytycznych ani w odpowiedziach służb Komisji[19][1][24][21][22] |
| zewnętrzny magazyn (fulfilment) przechowuje, pakuje i wysyła zamówienia sklepu | kto pakuje (pkt 23 lit. b)[19] | art. 20 oraz art. 45 ust. 7 i 8 (tabela PPWR niżej)[25]; wytyczne o firmach logistycznych, które przepakowują towar sprowadzony spoza UE: „są raczej producentami opakowania transportowego”[21] | czy za karton odpowiada magazyn, czy sklep; przepisy wprost tego nie rozstrzygają |
Dane kontaktowe urzędów marszałkowskich podaje strona kontaktowa BDO.[27] Masę materiałów do wysyłki policzysz z masy na paczkę i liczby paczek.
| Element | Materiał | Masa na paczkę [g] | Paczek w roku | Razem [kg] |
|---|---|---|---|---|
| karton | tektura | 150,0 | 2 400 | 360,000 |
| wypełniacz | papier | 20,0 | 2 400 | 48,000 |
| taśma | tworzywo sztuczne | 4,0 | 2 400 | 9,600 |
| razem | — | 174,0 | 2 400 | 417,600 |
Czy kartony i wypełniacze wliczasz do ewidencji opakowań, ustawa opakowaniowa wprost nie mówi — zapytaj urząd.[3][19]
Opakowania wysyłkowe w polskiej ustawie
Ustawa opakowaniowa uznaje za opakowanie wyrób „przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów” i wyróżnia „opakowania transportowe”, czyli „służące do transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania uszkodzeniom produktów” (art. 4 pkt 3).[28] PPWR nazywa opakowanie dla handlu elektronicznego wprost opakowaniem transportowym (definicja niżej).[24] Przykładowy wykaz opakowań z 2013 r. kartonów wysyłkowych nie wymienia.[29]
Czy art. 8 pkt 23 lit. b obejmuje sklep, który pakuje cudzy towar w karton wysyłkowy, ustawa wprost nie mówi; najbliżej tego pytania jest informacja portalu biznes.gov.pl opisana wyżej.[19][2] Zapytaj urząd marszałkowski właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby przedsiębiorcy.
Opakowania wysyłkowe w PPWR: co mówią przepisy i wytyczne
PPWR „jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich”.[5] Na wysyłkę zamówień ma osobne pojęcie:[24]
„„opakowanie dla handlu elektronicznego” oznacza opakowanie transportowe wykorzystywane do dostarczania produktów użytkownikowi końcowemu w kontekście sprzedaży przez internet lub za pośrednictwem innych środków sprzedaży na odległość”.[24]
Ogólnie o rozporządzeniu piszemy w poradniku PPWR: kogo dotyczy i od kiedy się stosuje.
Cytujemy też wytyczne Komisji Europejskiej do PPWR (zawiadomienie C/2026/3084) z 10 czerwca 2026 r. To interpretacja, nie przepis: wytyczne „nie zastępują, nie uzupełniają ani nie zmieniają przepisów PPWR”, a wiążąca wykładnia należy do Trybunału Sprawiedliwości UE.[21] Odpowiedzi służb Komisji na pytania o PPWR (sierpień 2026) wyrażają według dokumentu tylko poglądy autorów; tłumaczymy je z angielskiego.[22]
| Wymóg | Przepis | Kogo wymienia przepis | Od kiedy (brzmienie przepisu) | Akt Komisji |
|---|---|---|---|---|
| zharmonizowana etykieta o składzie materiałowym; wysyłkowe nie są wyłączone | art. 12 ust. 1 | nikogo wprost: „umieszcza się”[6] | „Od dnia 12 sierpnia 2028 r. lub 24 miesiące od dnia wejścia w życie aktu wykonawczego przyjętego na podstawie ust. 6 lub 7”, która data późniejsza[6] | akty z ust. 6 lub 7: przyjętych nie znaleźliśmy (sprawdzone 01.10.2026)[30] |
| pusta przestrzeń: „maksymalny współczynnik pustej przestrzeni wyrażony procentowo wynosił 50 %” | art. 24 ust. 1, 3 i 5 | „podmioty gospodarcze, które napełniają opakowanie”[7] | „Do dnia 1 stycznia 2030 r. lub 3 lata od dnia wejścia w życie aktów wykonawczych”, która data późniejsza[7] | akt z ust. 2: przyjętego nie znaleźliśmy (sprawdzone 01.10.2026)[30] |
| ponowne użycie opakowań transportowych: cel „co najmniej 40 %” (ust. 1); przy dostawach do innej firmy w tym samym państwie, między miejscami działalności firmy i do firm powiązanych opakowania zdatne do ponownego użycia (ust. 2 i 3); bez pudeł tekturowych | art. 29 ust. 1–3, 4 lit. d i 13 | „podmioty gospodarcze stosujące opakowania transportowe”[8] | „Od dnia 1 stycznia 2030 r.”[8] | termin nie zależy od aktu; do art. 29 przyjęto decyzję delegowaną (UE) 2026/429, która dotyczy tylko opakowań paletowych i taśm (sprawdzone 01.10.2026)[31][30] |
| minimalizacja, także gdy opakowanie handlowe służy do wysyłki | art. 10 ust. 1; art. 24 ust. 5 | art. 10 ust. 1: „wytwórca lub importer”; art. 24 ust. 5: „Podmioty gospodarcze stosujące opakowania handlowe jako opakowania dla handlu elektronicznego”[7] | art. 10 ust. 1: „Do dnia 1 stycznia 2030 r.”[7] | nie dotyczy |
| dostawca usług realizacji zamówień (pojęcie z rozporządzenia (UE) 2019/1020)[24]: zapewnia, aby warunki „w czasie magazynowania, obsługi i pakowania, adresowania lub wysyłki” nie wpływały negatywnie na spełnianie wymogów z art. 5–12; przy umowie dostaje od producenta informacje o rejestracji i jego własne poświadczenie i „dokłada wszelkich starań, aby ocenić”, czy są „wiarygodne i pełne” | art. 20; art. 45 ust. 7 i 8 | dostawcy usług realizacji zamówień; producenci[25] | data ogólna: „stosuje się od dnia 12 sierpnia 2026 r.”[5] | nie dotyczy |
| platformy: informacje o rejestracji producenta | art. 45 ust. 4 | dostawcy platform internetowych[32] | data ogólna; krajowe rejestry z art. 44 mają powstać „W terminie 18 miesięcy od dnia wejścia w życie pierwszego aktu wykonawczego”[33] | akt z art. 44 ust. 14: przyjętego nie znaleźliśmy, jest tylko projekt (sprawdzone 01.10.2026)[30] |
Etykieta
Zharmonizowana etykieta o składzie materiałowym (art. 12 ust. 1) nie obejmuje opakowań transportowych, ale obejmuje wysyłkowe: „Z wyjątkiem opakowań dla handlu elektronicznego, niniejszy obowiązek nie ma zastosowania do opakowań transportowych”. Informacje z etykiety udostępnia się „również użytkownikom końcowym przed nabyciem przez nich produktu w ramach sprzedaży przez internet” (ust. 5). Akty wykonawcze o etykiecie (ust. 6) i o metodyce określania składu materiałowego (ust. 7 akapit pierwszy) Komisja miała przyjąć „Do dnia 12 sierpnia 2026 r.”; ich stan podaje tabela wyżej.[6]
Pusta przestrzeń
Limit dotyczy tego, kto napełnia opakowanie wysyłkowe: taki podmiot zapewnia, aby „maksymalny współczynnik pustej przestrzeni wyrażony procentowo wynosił 50 %” (art. 24 ust. 1). Wypełniacze liczą się jako pusta przestrzeń: „Przestrzeń wypełnioną materiałami wypełniającymi, takimi jak ścinki papieru, wypełniacze powietrzne, folia bąbelkowa (…) uważa się za pustą przestrzeń”. Gdy do wysyłki służy samo opakowanie handlowe produktu, limitu się nie stosuje, ale to opakowanie ma spełniać wymogi minimalizacji z art. 10 (ust. 5).[7] Według wytycznych limitu przestrzega „osoba fizyczna lub prawna stosująca lub napełniająca takie opakowania”.[21]
Ponowne użycie
Od 1 stycznia 2030 r. „co najmniej 40 %” opakowań transportowych w formach z art. 29 ust. 1 (m.in. palet, pudeł i tac), także przy handlu elektronicznym, ma być wielokrotnego użytku, a przy dostawach „innemu podmiotowi gospodarczemu w tym samym państwie członkowskim” (ust. 3) oraz w obrębie firmy i do firm powiązanych lub partnerskich (ust. 2) takie opakowania mają być „opakowaniami zdatnymi do ponownego użycia”. Wyłączone są opakowania „w formie pudeł tekturowych” (ust. 4 lit. d) i mikroprzedsiębiorstwa, które w danym roku udostępniły w jednym państwie „nie więcej niż 1 000 kg opakowań” (ust. 13).[8] Decyzja delegowana (UE) 2026/429 nazywa wymogi z ust. 2 i 3 wymogami na poziomie 100 % i wyłącza z nich tylko opakowania paletowe i taśmy.[31] Według służb Komisji wyłączenie pudeł obejmuje kartony z tektury falistej (tłumaczenie ppwrly).[22]
Kto jest producentem kartonu wysyłkowego
Producent to w PPWR rola związana z rejestrem producentów i rozszerzoną odpowiedzialnością producenta (ROP, po angielsku EPR), w tym z wkładami finansowymi.[24][33][32] Według wytycznych „producenta opakowań transportowych należy zidentyfikować w odniesieniu do pustych opakowań”, a „Jeżeli jednak opakowanie transportowe oznaczono nazwą lub znakiem towarowym, producentem będzie zazwyczaj podmiot napełniający opakowanie”.[21]
Służby Komisji podają przykłady (tłumaczenie ppwrly). Karton bez nadruku kupiony od wytwórcy z tego samego państwa: producentem jest zazwyczaj wytwórca. Kupiony z innego państwa i napełniony przez firmę: zazwyczaj ta firma. Z nadrukiem marki firmy: zazwyczaj ona, chyba że jest mikroprzedsiębiorstwem. Naklejka przewozowa nie jest oznakowaniem marki.[22]
Motyw 122 PPWR (część uzasadnienia na początku rozporządzenia, nie przepis), przytoczony w wytycznych, wyjaśnia, że dla „małych przedsiębiorstw, które napełniają opakowania transportowe (…) w punkcie sprzedaży” producentem ma być wytwórca, importer lub dystrybutor tych opakowań, który pierwszy je udostępnia.[21] Czy sklep internetowy napełnia kartony w punkcie sprzedaży, wytyczne nie mówią, a PPWR tego pojęcia nie definiuje. Definiuje powierzchnię sprzedaży, za którą „w kontekście opakowań dla handlu elektronicznego” uznaje się „powierzchnię magazynową i miejsce wysyłki” (art. 3 ust. 1 pkt 36); czy ma to znaczenie dla motywu 122, ta strona nie rozstrzyga.[24]
Przykład: pusta przestrzeń w paczce Firmy Przykładowej
Firma Przykładowa wysyła kremy w kartonie jednego rozmiaru. Według art. 24 ust. 3 lit. a „pusta przestrzeń oznacza różnicę między całkowitą objętością opakowania zbiorczego, opakowania transportowego lub opakowania dla handlu elektronicznego a objętością opakowań handlowych zawartych w tych opakowaniach”, a współczynnik to według lit. b „stosunek pustej przestrzeni zdefiniowany w lit. a) do całkowitej objętości” takiego opakowania.[7]
| Paczka | Objętość kartonu [l] | Objętość pudełek z kremem [l] | Pusta przestrzeń [l] | Współczynnik |
|---|---|---|---|---|
| 1 krem | 1,50 | 0,30 | 1,20 | 80 % |
| 3 kremy | 1,50 | 0,90 | 0,60 | 40 % |
Obliczenie: 1,50 − 0,30 = 1,20 l, 1,20 ÷ 1,50 = 80 %; 1,50 − 0,90 = 0,60 l, 0,60 ÷ 1,50 = 40 %. Papier w kartonie wyniku nie zmienia, bo liczy się jako pusta przestrzeń.[7]
Przykład pokazuje tylko definicje z ust. 3. Metodykę określi akt wykonawczy, który ma uwzględnić m.in. produkty o nieregularnym kształcie i miejsce na etykiety przewozowe; Komisja ma go przyjąć „Do dnia 12 lutego 2028 r.” (ust. 2), a limit obowiązuje nie wcześniej niż od 1 stycznia 2030 r. (ust. 1).[7] Przyjętego aktu nie znaleźliśmy (sprawdzone 01.10.2026).[30] ppwrly pustej przestrzeni nie liczy.
Sprzedaż na Allegro i innych platformach
Platforma, na której konsumenci zawierają z producentami umowy na odległość, przed dopuszczeniem producenta uzyskuje od niego informacje o rejestracji „w państwie członkowskim, w którym znajduje się konsument” i „własne poświadczenie producenta” (art. 45 ust. 4 PPWR). Gdy producent sprzedaje przez internetową platformę handlową, jego obowiązki z ust. 2, czyli dotyczące wkładów finansowych, może na podstawie pisemnego upoważnienia wykonywać dostawca platformy (ust. 4 akapit drugi).[32] Co dziś wpisać w Allegro: co wpisać w polu numeru PPWR w Allegro.
Ewidencja, sprawozdanie i próg 1 Mg
Wprowadzający produkty w opakowaniach „jest obowiązany prowadzić ewidencję w postaci papierowej albo elektronicznej, obejmującą informacje o masie opakowań” (art. 22 ust. 1 ustawy opakowaniowej).[3] Masę policzysz z wagi elementów i liczby sztuk w bezpłatnym wzorze ewidencji opakowań albo w ppwrly, które zapisuje elementy, materiały i masy opakowań.
Roczne sprawozdanie „o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi” składa się „w terminie do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy”.[4] Zobacz, jakie dane przygotować do sprawozdania o opakowaniach w BDO.
Próg 1 Mg (megagram, czyli tona): art. 6 ust. 3 ustawy opakowaniowej wyłącza m.in. przepisy o recyklingu i opłacie produktowej przy masie opakowań w roku „nieprzekraczającej 1 Mg, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1”. Warunkiem jest m.in. złożenie marszałkowi „w terminie do dnia 15 marca każdego roku” dokumentów o pomocy de minimis (rodzaju pomocy publicznej), przez BDO (art. 7 ust. 1 i 4). Wpisu do rejestru, ewidencji ani sprawozdania o produktach i opakowaniach to wyliczenie nie wymienia.[23]
Co sprawdziliśmy i czego nie znaleźliśmy
| Gdzie | Czego szukaliśmy | Wynik |
|---|---|---|
| pytania i odpowiedzi na stronie BDO | 16 haseł, m.in. sklep, sklep internetowy, wysyłk, karton, paczk, kurier, e-commerce, dropshipping, PPWR | żadne znalezione pytanie nie dotyczy sklepów internetowych ani opakowań wysyłkowych[34] |
| wyszukiwarka biznes.gov.pl | 7 haseł, m.in. BDO sklep internetowy, opakowania wysyłkowe, dropshipping, PPWR | artykuł Jak prowadzić handel przez internet (opisany wyżej); dla haseł dropshipping i PPWR 0 wyników[35][2] |
| ustawa o odpadach z aktami zmieniającymi, ustawa opakowaniowa, PPWR, wytyczne Komisji, odpowiedzi służb Komisji | słowo dropshipping; w ustawie opakowaniowej także wysyłka, kurier, karton, internet | nie znaleźliśmy[1][19][24][21][22] |
| rozporządzenie z 2013 r. o przykładowym wykazie opakowań | kartony i opakowania wysyłkowe sklepów | wykaz ich nie wymienia[29] |
| baza aktów prawnych UE (CELLAR) | akty Komisji do PPWR | przyjęta tylko decyzja delegowana (UE) 2026/429 (opakowania paletowe i taśmy); przyjętych aktów z art. 12 ust. 6 i 7, art. 24 ust. 2 i art. 44 ust. 14 nie znaleźliśmy; do art. 44 ust. 14 jest projekt[30][31] |
| Dziennik Ustaw (wyszukiwarka ELI) | polska ustawa lub rozporządzenie wykonujące PPWR | nie znaleźliśmy[36] |
Pytania o BDO i PPWR w sklepie internetowym
Czy każdy sklep internetowy musi mieć BDO?
Nie każdy. Ustawa o odpadach nie łączy wpisu z samą sprzedażą przez internet: art. 50 ust. 1 wymienia rodzaje działalności, m.in. wprowadzanie produktów w opakowaniach.[1] Według portalu biznes.gov.pl (informacja, nie przepis) wpisu co do zasady nie potrzebują np. sklepy z aplikacjami lub audiobookami, a sklep, który sam pakuje towary, jest traktowany jako wprowadzający.[2] Zapytaj urząd marszałkowski właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby przedsiębiorcy.
Czy mały sklep internetowy musi mieć BDO?
Wielkość sklepu sama o wpisie nie decyduje: art. 50 ustawy o odpadach nie ma progu wielkości firmy.[1] Próg 1 Mg (tona) z ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wpisu nie wymienia, a dokumenty, by z niego skorzystać, przekazuje się przez BDO (art. 7 ust. 4).[23] Od wielkości zależy stawka opłat za wpis: 200 zł dla mikroprzedsiębiorców, 800 zł dla pozostałych.[16]
Czy przy dropshippingu trzeba mieć BDO?
Przepisy nie odpowiadają wprost: słowa dropshipping (towar wysyła klientowi hurtownia lub producent) nie znaleźliśmy w ustawach, w PPWR, w wytycznych ani w odpowiedziach służb Komisji (sprawdzone 01.10.2026).[19][1][24][21][22] O wpisie decyduje rodzaj działalności; przeczytaj art. 8 pkt 23 lit. b (kto pakuje) i pkt 24 (kto pierwszy udostępnia produkt w Polsce) ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.[1][19][20] Portal biznes.gov.pl (informacja, nie przepis) pisze, że co do zasady wpisu nie potrzebują sklepy, których towary wysyła bezpośrednio producent; o hurtowniach nie pisze.[2] Zapytaj urząd marszałkowski.
Czy sklep internetowy płaci opłatę produktową?
Opłatę produktową wnoszą m.in. wprowadzający produkty w opakowaniach i organizacje odzysku opakowań, którzy nie zapewnili wymaganego recyklingu (art. 34 ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).[26] Organizacji odzysku (firmie, która przejmuje ten obowiązek na podstawie umowy) wprowadzający przekazuje potrzebne dane, a za produkty, o których jej nie poinformował, płaci sam (art. 17 ust. 4–6).[26] Stawki podaje rozporządzenie.[37] Do 1 Mg (tona) opakowań w roku przepisów o opłacie nie stosuje się na warunkach z art. 7 ust. 1.[23]
Co PPWR zmienia dla opakowań wysyłkowych sklepu?
Dla paczek PPWR ma m.in. trzy wymogi z własnymi terminami: etykietę także na opakowaniach wysyłkowych (art. 12 ust. 1, nie wcześniej niż od 12 sierpnia 2028 r.), pustą przestrzeń najwyżej 50 % (art. 24 ust. 1, nie wcześniej niż od 1 stycznia 2030 r.) i cele ponownego użycia bez pudeł tekturowych (art. 29, od 1 stycznia 2030 r.).[6][7][8] Przyjętych aktów Komisji, od których zależą dwa pierwsze terminy, nie znaleźliśmy (sprawdzone 01.10.2026).[30]
Źródła
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm., zmiany do Dz.U. 2026 poz. 875 sprawdzone w ELI 01.10.2026; 2023 poz. 1852 dodaje w art. 50 ust. 1 pkt 6 tylko lit. h (podmioty reprezentujące) — cytowane przepisy bez zmian, art. 50 ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 3 lit. a, pkt 4 lit. a, pkt 5 lit. e, pkt 6 lit. b, e, f i g oraz ust. 2 i 3; cały tekst i akty zmieniające przeszukane pod kątem słów dropshipping, wysyłka, kurier i karton (brak). https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2023/1587 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Biznes.gov.pl — rządowy serwis dla przedsiębiorców, Jak prowadzić handel przez internet (artykuł informacyjny), opublikowano 26.06.2021; według danych strony zmieniono 18.06.2025; informacja portalu, nie przepis, część „Sklep internetowy a BDO” i lista podstaw prawnych. https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00146 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 22 ust. 1. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o odpadach, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm., zmiany do Dz.U. 2026 poz. 875 sprawdzone; art. 73 ust. 1 pkt 2 i art. 76 ust. 1 bez zmian, art. 73 ust. 1 pkt 2; art. 76 ust. 1. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2023/1587 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 71 akapity drugi i czwarty. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 12 ust. 1, 5, 6 i 7. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 24 ust. 1, 2, 3 i 5; art. 10 ust. 1. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 29 ust. 1–3, ust. 4 lit. d i ust. 13. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o odpadach, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm., zmiany do Dz.U. 2026 poz. 875 sprawdzone; 2023 poz. 1852 dodaje tylko ust. 1 pkt 6 — cytowane przepisy bez zmian, art. 49 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i 6. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2023/1587 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 10 ust. 1 pkt 2, 4 i 5. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 8 pkt 6, 18, 20 i 22. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy BDO — strona informacyjna (Instytut Ochrony Środowiska – PIB), Które podmioty marszałek województwa wpisuje do Rejestru-BDO na wniosek?, zaktualizowano 23.07.2026, odpowiedź. https://bdo.mos.gov.pl/pytania-i-odpowiedzi/ktore-podmioty-marszalek-wojewodztwa-wpisuje-do-rejestru-bdo-na-wniosek/ (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy BDO — strona informacyjna (Instytut Ochrony Środowiska – PIB), Które podmioty nie podlegają wpisowi do Rejestru-BDO?, zaktualizowano 23.07.2026, odpowiedź. https://bdo.mos.gov.pl/pytania-i-odpowiedzi/ktore-podmioty-nie-podlegaja-wpisowi-do-rejestru-bdo/ (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o odpadach, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm., zmiany do Dz.U. 2026 poz. 875 sprawdzone; art. 51 bez zmian, art. 51 ust. 2. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2023/1587 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o odpadach, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm., zmiany do Dz.U. 2026 poz. 875 sprawdzone; 2023 poz. 1852 dodaje tylko ust. 1 pkt 10 — cytowane przepisy bez zmian, art. 57 ust. 1 pkt 5 i ust. 3. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2023/1587 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 18 grudnia 2024 r. w sprawie wysokości stawek opłaty rejestrowej oraz opłaty rocznej, Dz.U. 2024 poz. 1901, w mocy od 1.01.2025; w ELI status „obowiązujący”, bez aktów zmieniających i bez późniejszego rozporządzenia o tych stawkach (sprawdzone 01.10.2026), § 1 ust. 2 i 3. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2024/1901 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o odpadach, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1587 z późn. zm., zmiany do Dz.U. 2026 poz. 875 sprawdzone 01.10.2026; art. 53 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 bez zmian, art. 53 ust. 1 i 2; art. 59 ust. 1. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2023/1587 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Biznes.gov.pl — rządowy serwis dla przedsiębiorców, Uzyskaj wpis do rejestru BDO (podmioty wprowadzające produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujące odpadami) — opis usługi, według danych strony zmieniono 20.03.2025; informacja portalu, nie przepis, część „Co zrobić krok po kroku” (logowanie, menu wniosków, dokumenty) i „Zmiana danych w Rejestrze BDO”. https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou170 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 619, tekst jednolity, obwieszczenie z 30.04.2026 (obejmuje zmiany do Dz.U. 2026 poz. 176); w ELI brak aktów zmieniających wydanych później (sprawdzone 01.10.2026), art. 8 pkt 23; cały tekst przeszukany pod kątem słów dropshipping, wysyłka, kurier, karton i internet (brak). https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 8 pkt 24. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Komisja Europejska — Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, seria C, Zawiadomienie Komisji: Wytyczne dotyczące rozporządzenia (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (C/2026/3084), Dz.U. C z 10.6.2026, wersja polska; interpretacja Komisji, nie przepis: wytyczne „nie zastępują, nie uzupełniają ani nie zmieniają przepisów PPWR”, a wiążąca wykładnia należy do Trybunału Sprawiedliwości UE; sprostowań brak (sprawdzone 01.10.2026), wstęp; sekcja 3 „Definicja producenta opakowań” (z przytoczonym motywem 122 PPWR); sekcja 11 (pusta przestrzeń); cały tekst przeszukany pod kątem słowa dropshipping (brak). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52026XC03084 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Środowiska — Urząd Publikacji UE, Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) — Frequently Asked Questions (odpowiedzi służb Komisji na pytania o PPWR), dokument służb Komisji, wyd. 2, sierpień 2026; nie przepis; według dokumentu wyraża wyłącznie poglądy autorów; tylko po angielsku, tłumaczenie ppwrly, s. 2 (status dokumentu); sekcja II pyt. 5 i 9; sekcja XIII pyt. 6; cały tekst przeszukany pod kątem słowa dropshipping (brak). https://publications.europa.eu/resource/cellar/ad14cb8f-8d4f-11f1-9262-01aa75ed71a1.0001.01/DOC_1 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 6 ust. 1 i 3 (przeczytany także pod kątem wpisu do rejestru, ewidencji i sprawozdania z art. 73 ustawy o odpadach: nie wymienia ich); art. 7 ust. 1 i 4. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), Dz.U. L z 22.1.2025, sprostowania R(01)–R(07) sprawdzone 01.10.2026: żadne nie ma wersji polskiej; R(08) brak, art. 3 ust. 1 pkt 8, 13, 15, 17, 18 i 36 oraz akapit o definicjach z rozporządzenia (UE) 2019/1020; cały tekst przeszukany pod kątem słowa dropshipping (brak) i definicji punktu sprzedaży (brak). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 20; art. 45 ust. 7 i 8. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 17 ust. 1, 2, 4, 5 i 6; art. 34 ust. 2–4. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy BDO — strona informacyjna (Instytut Ochrony Środowiska – PIB), Kontakt — lista danych kontaktowych urzędów marszałkowskich (w sprawach wniosków, haseł i weryfikacji sprawozdań), odczyt 01.10.2026 (HTTP 200); lista 16 urzędów marszałkowskich, część „Kontakt w urzędach marszałkowskich”. https://bdo.mos.gov.pl/kontakt/ (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619, art. 3 ust. 1; art. 4 pkt 3. https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/619 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Rozporządzenie Ministra Środowiska z 22 października 2013 r. w sprawie przykładowego wykazu wyrobów, które uznaje się albo nie uznaje się za opakowanie, Dz.U. 2013 poz. 1274, w ELI status „obowiązujący” (sprawdzone 01.10.2026), załącznik pkt 1–3 (przeczytany pod kątem kartonów i opakowań wysyłkowych sklepów: nie wymienia ich). https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2013/1274 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Urząd Publikacji Unii Europejskiej — repozytorium CELLAR (baza aktów prawnych UE), Akty oparte na rozporządzeniu (UE) 2025/40 oraz akty je zmieniające, prostujące, uzupełniające i wykonujące; dokumenty z 2026 r. z numerem 2025/40 w tytule (wyszukiwanie w bazie), stan na 01.10.2026: jedyny przyjęty akt Komisji do PPWR to decyzja delegowana (UE) 2026/429 (opakowania paletowe i taśmy); przyjętych aktów wykonawczych z art. 12 ust. 6 i 7, art. 24 ust. 2 i art. 44 ust. 14 nie znaleźliśmy; do art. 44 ust. 14 jest projekt Ares(2026)7688068 (projekt, nie prawo), wyniki wyszukiwania. https://publications.europa.eu/webapi/rdf/sparql (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Decyzja delegowana Komisji (UE) 2026/429 z 25 lutego 2026 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia (UE) 2025/40 (opakowania paletowe i taśmy), Dz.U. L 2026/429 z 6.5.2026, w mocy (nota CELLAR: wejście w życie 26.05.2026); sprostowania R(01) brak (sprawdzone 01.10.2026), motywy 1–2 i art. 1; podstawa: art. 29 ust. 18 lit. a PPWR. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32026D0429 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 45 ust. 2 i ust. 4 (w tym akapit drugi). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), art. 44 ust. 1 i 14. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32025R0040 (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy BDO — strona informacyjna (Instytut Ochrony Środowiska – PIB), Pytania i odpowiedzi — wyszukiwarka, wyszukiwanie 01.10.2026, 16 haseł: sklep, sklep internetowy, wysyłk, karton, paczk, kurier, e-commerce, dropshipping, sprzedaż wysyłkowa, opakowania transportowe, opakowanie transportowe, PPWR, 2025/40 — 0 pytań; internetow — 5, handlu elektronicznego — 2, wprowadzający produkty w opakowaniach — 7: żadne o sklepie internetowym ani o opakowaniach wysyłkowych, wyniki wyszukiwania. https://bdo.mos.gov.pl/pytania-i-odpowiedzi/ (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Biznes.gov.pl — rządowy serwis dla przedsiębiorców, Wyszukiwarka serwisu (wyniki dla 7 haseł), wyszukiwanie 01.10.2026: BDO sklep internetowy — 27 wyników, pierwszy: artykuł Jak prowadzić handel przez internet; sklep internetowy opakowania — 34, opakowania wysyłkowe — 4 (w obu ten sam artykuł); opakowania transportowe — 8, wpis do rejestru BDO — 333; dropshipping i PPWR — 0, wyniki wyszukiwania. https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/api/resources (odczyt: 01.10.2026)
- dokument urzędowy Kancelaria Sejmu — interfejs ELI (wykaz aktów Dziennika Ustaw), Wyszukiwanie aktów Dziennika Ustaw po tytule, wyszukiwanie 01.10.2026: tytuły z „2025/40” — 0 wyników; tytuły z „opakowa” — 186, a wśród aktów z lat 2025–2026 o opakowaniach tylko t.j. ustawy o gospodarce opakowaniami (2026/619), nowelizacja 2026/174, t.j. rozporządzenia o stawkach (2025/988) i rozporządzenie o BDO (2025/585): ustawy ani rozporządzenia wykonującego PPWR nie znaleźliśmy, wyniki wyszukiwania. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/search?title=2025%2F40&publisher=DU (odczyt: 01.10.2026)
- przepis Dziennik Ustaw (Rządowe Centrum Legislacji), Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 9 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (Dz.U. 2023 poz. 2683), tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 988, rozporządzenie DU/2023/2683 w ELI w mocy (IN_FORCE, status „akt posiada tekst jednolity”); jedyny akt zmieniający DU/2024/1960, ujęty w tekście jednolitym; obwieszczenie DU/2025/988 ma status „obowiązujący” (sprawdzone 01.10.2026), załącznik pkt 2 (nagłówek tabeli: rodzaje opakowań jednostkowych, transportowych i zbiorczych). https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2025/988 (odczyt: 01.10.2026)